Bir çox insanın başına belə bir hadisə gəlib, dostu ilə hansısa məhsul haqqında söhbət edir və bir neçə saat sonra həmin məhsulun reklamı telefonunda qarşısına çıxır.

Bu təsadüfdür, yoxsa telefonlar həqiqətən bizi dinləyir?

Texnologiya şirkətləri rəsmi olaraq bildirirlər ki, reklam göstərmək üçün insanların gündəlik danışıqlarını gizli şəkildə dinləmirlər.

“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, bunun əsas səbəbi həm hüquqi problemlər, həm də milyardlarla insanın səsini fasiləsiz emal etməyin olduqca böyük texniki və maliyyə xərc tələb etməsidir.

Bəs onda niyə reklamlar bu qədər dəqiq görünür?

Cavab alqoritmlərdə gizlənir. Smartfonlar və tətbiqlər bizim axtarış tarixçəmizi, izlədiyimiz videoları, bəyəndiyimiz paylaşımları, olduğumuz məkanları, hətta hansı səhifədə nə qədər vaxt keçirdiyimizi analiz edir.

Süni intellekt bu məlumatları birləşdirərək maraq dairəmiz haqqında olduqca dəqiq profil yaradır.Psixoloqlar isə bunun bir hissəsini “Baader-Meinhof effekti” (tezlik illüziyası) ilə izah edirlər. İnsan yeni bir məlumat eşidəndən sonra həmin mövzuya daha çox diqqət yetirir və elə düşünür ki, o məlumat hər yerdə qarşısına çıxır.

Məsələn, müəyyən bir avtomobil modeli haqqında danışdıqdan sonra küçədə həmin maşınları daha çox görməyə başlayırıq. Əslində onların sayı artmır, sadəcə beynimiz onları seçməyə başlayır.

Bununla belə, bəzi tətbiqlər istifadəçinin icazəsi ilə mikrofondan istifadə edə bilir. Məsələn, səsli mesaj göndərmək və ya səsli köməkçini aktivləşdirmək üçün.

Əgər istifadəçi bu icazələri nəzarətsiz şəkildə açıq saxlayırsa, məxfiliklə bağlı risklər arta bilər. Buna görə də mütəxəssislər telefondakı tətbiq icazələrini vaxtaşırı yoxlamağı və ehtiyac olmayan mikrofon girişlərini bağlamağı tövsiyə edirlər.

Ən maraqlısı isə budur ki, bəzən telefonun bizi dinləməsinə ehtiyac belə qalmır. Çünki alqoritmlər davranışlarımızı, maraqlarımızı və gündəlik vərdişlərimizi analiz edərək növbəti addımımızı kifayət qədər yüksək dəqiqliklə təxmin edə bilir.

Ola bilsin ki, bizi qorxudan məsələ telefonun eşitdikləri deyil, bizim haqqımızda bildiklərinin həddindən artıq çox olmasıdır.

Aişə Abdulova
“Cebheinfo.az”