Almaniyanın Heydelberq şəhərinin alimləri standart mikroskopik toxuma kəsiklərindən istifadə etməklə beyin şişlərini dəqiq təsnif edə bilən süni intellekt sistemi hazırlayıblar. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, “Hetairos” adlanan texnologiya bir neçə dəqiqə ərzində mərkəzi sinir sistemi şişlərinin 100-dən çox molekulyar alt növünü müəyyən edir. 

Bu da bütün dünyada diaqnozu əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri “Nature Cancer” jurnalında dərc olunub.

Beyin, eləcə də onurğa beyninin şişləri çox müxtəlifdir və dəqiq diaqnoz qoymaq üçün bu gün tez-tez toxumaların mikroskopik müayinəsi deyil, həm də onların molekulyar xüsusiyyətlərinin təhlili tələb olunur. Ən mühüm üsullardan biri beyin şişlərinin bir çox növlərinin diaqnostikası üçün “qızıl standart” kimi tanınan DNT metilasiya analizidir. 

Bununla belə, bu cür tədqiqatlar xüsusi avadanlıq, əhəmiyyətli xərclər tələb edir və adətən təxminən iki həftə çəkir.

Bu problemi həll etmək üçün Almaniya Xərçəng Araşdırma Mərkəzi (DKFZ), Heidelberg Universiteti və Heidelberg Universiteti Xəstəxanasının mütəxəssisləri “Hetairos” sistemini yaratdılar. Süni intellekt modeli birbaşa standart histoloji preparatlardan şişin molekulyar alt tipini təyin etməyə qadirdir.

Alqoritmin hazırlanması və sınaqdan keçirilməsi üçün dörd qitədəki 11 tibb mərkəzində 9606 xəstədən alınan 11 mindən çox rəqəmsal toxuma təsvirindən istifadə edilib. Sistem Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının mərkəzi sinir sisteminin şişlərinin demək olar ki, bütün müasir təsnifatını əhatə edən şişlərin 102 molekulyar alt növünü ayırır.

Təxminən 50-70% hallarda müşahidə edilən süni intellekt öz proqnozuna arxayın olduğu hallarda diaqnostik dəqiqlik 87-88%-ə çatıb. Daha az əminliklə belə, sistem mümkün diaqnozların sayını əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb, həkimlərə sonrakı müayinə taktikalarını tez seçməkdə kömək edib.

Tərtibatçılar, həmçinin “Hetairos”un nəticələrini təcrübəli nevropatoloqların işi ilə müqayisə ediblər. 210 klinik hadisənin araşdırılması zamanı süni intellektin dəqiqliyi 68%, beş mütəxəssisin orta göstəricisi isə cəmi 30% təşkil edib. Ən çox ehtimal olunan üç diaqnozu nəzərdən keçirərkən, sistemin dəqiqliyi 84%-ə, ekspertlər üçün isə təxminən 50%-ə yüksəlib.

Perspektivli bir araşdırmada “Hetairos” əhəmiyyətli bir sürət üstünlüyü göstərdi. Molekulyar diaqnostikanın tam dövrü orta hesabla təxminən 12 gün çəksə də, sistem preparatların rəqəmsallaşdırılmasından cəmi 12 dəqiqə sonra nəticə verib. Nümunələrin hazırlanmasını nəzərə alaraq, bir-iki gün ərzində nəticə əldə etmək olar.

Müəlliflər vurğulayırlar ki, “Hetairos” molekulyar analizləri əvəz etmək üçün nəzərdə tutulmayıb, lakin onları sürətləndirmək və tamamlamaq üçün bir vasitə kimi xidmət etməlidir. 

Texnologiya müasir diaqnostik laboratoriyalara çıxışı məhdud olan ölkələrdə və regionlarda xüsusilə faydalı ola bilər, həmçinin artıq mövcud histoloji preparatlardan istifadə etməklə müayinə xərclərini azalda bilər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”