Alimlər malyariya parazitində gözlənilməz bir zəiflik aşkar ediblər. Belə ki, yüksək hərarət zamanı  bədən istiliyi parazitin ağcaqanadlara yoluxma qabiliyyətini müvəqqəti olaraq aradan qaldıra bilər.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “PLOS Pathogens” jurnalında dərc edilib.

Barselona Qlobal Sağlamlıq İnstitutunun (ISGlobal) tədqiqatçıları aşkar ediblər ki, malyariyanın ən təhlükəli formasına səbəb olan parazit olan Plasmodium falciparum qametosit mərhələsində istilik stressindən müdafiə mexanizmini aktivləşdirmək qabiliyyətini itirir. Həyat dövrünün bu mərhələsi infeksiyanın insanlardan ağcaqanadlara ötürülməsindən məsuldur.

Malyariya hücumları zamanı bədən istiliyi 41°C-yə qədər yüksələ bilər. Normalda bu cür şərait hüceyrələrin zülalın zədələnməsinin qarşısını alan istilik stressindən müdafiə sistemini aktivləşdirməsinə səbəb olur. Parazitdə AP2-HS zülalı bu sistemi aktivləşdirməkdən məsuldur.

Tədqiqatın müəllifləri dəqiq temperatur nəzarətinə imkan verən istilik effektlərini öyrənmək üçün yeni bir metod hazırlayıblar. Məlum olur ki, parazitin müdafiə mexanizmini aktivləşdirmək üçün cəmi 10 dəqiqəlik qızdırma kifayətdir. Mexanizm temperaturun orta dərəcədə artması ilə belə - hüceyrələr ciddi zədələnməyə başlamazdan əvvəl belə aktivləşir.

Lakin bu müdafiə parazitin inkişafının bütün mərhələlərində işləmir. Ağcaqanad infeksiyası üçün zəruri olan yetkin qametositlər istilik müdafiə mexanizmini aktivləşdirməkdə praktik olaraq acizdirlər. Bu, onları yüksək qızdırma zamanı xüsusilə həssas edir.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu dövrdə ağcaqanad yoluxmuş bir insanı dişləsə, o, canlı parazitləri qəbul etməyə bilər, yəni infeksiyanı başqalarına ötürə bilməyəcək.

Bundan əlavə, alimlər eyni müdafiə mexanizminin müasir antimalarial dərmanların aktiv komponenti olan dihidroartemizininə məruz qaldıqdan sonra aktivləşdiyini aşkar ediblər. Bu, istilik müdafiə sisteminin parazitin yalnız yüksək temperaturla deyil, həm də digər hüceyrə stress növləri ilə mübarizə aparmasına kömək etdiyini göstərir.

İndiyə qədər bu tapıntılar yalnız laboratoriya təcrübələri ilə təsdiqlənib. İndi tədqiqatçılar bu təsirin xəstəliyin təbii gedişi zamanı baş verib-vermədiyini və malyariya xəstəsinin ağcaqanadlar üçün müvəqqəti olaraq yoluxucu hala gələcəyi bir temperaturun olub-olmadığını müəyyən edəcəklər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”