İnsanlar bəzən kənardakıların hərəkətləribə, sözlərinə qıcıq olur, bu hissi gizlədə bilmirlər. Alimlər bunun səbəbini tapıblar. Onlar patoloji qıcıqlanmanın əsas səbəblərindən birinin qarşılanmamış gözləntilərə qeyri-adi dərəcədə güclü reaksiya ola biləcəyi qənaətinə gəliblər. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, "Translational Psychiatry" jurnalında dərc olunmuş tədqiqatın icmalı insan və heyvan təcrübələrindən əldə edilən məlumatları birləşdirir. Araşdırma göstərir ki, bu mexanizm qəzəbli partlayışların və emosional qeyri-sabitliyin əsasını təşkil edə bilər.

Qıcıqlanmanın özü normal bir duyğudur, lakin bəzi hallarda vəziyyətə uyğun olmayan tez-tez və həddindən artıq qəzəb partlayışları kimi özünü göstərir. Bu cür simptomlar xüsusilə uşaqlarda və yeniyetmələrdə yaygındır və psixiatrik yardım axtarmağın ən çox yayılmış səbəblərindən biridir.

Tədqiqatın müəllifləri "gözlənilən mükafatın olmaması səbəbindən məyusluq" kimi tanınan bir fenomenə diqqət yetiriblər. Bu, bir insanın və ya heyvanın mükafat alacağını gözlədiyi, lakin gözlənilmədən gizlədildiyi, gecikdiyi və ya əlçatmaz olduğu zaman baş verir.

Bu reaksiya təbiidir və dəyişən şərtlərə uyğunlaşmağa kömək edir. Lakin çox güclü olarsa, uzanarsa və ya hətta kiçik uğursuzluqlarla belə baş verərsə, xroniki qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.

Heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlar göstərib ki, gözlənilən mükafatın gözlənilməz itirilməsindən sonra aqressiv davranış artır. Mükafat gözləntisi nə qədər güclü və ya əldə etmək nə qədər çətin olarsa, reaksiya bir o qədər aydın olurdu.

İnsanlar üzərində aparılan təcrübələr oxşar nəticələr verib. 

Neyromieloqrafiya metodları göstərib ki, bu cür vəziyyətlərdə emosional emal, motivasiya və davranış nəzarətindən məsul olan beyin bölgələri aktivləşir. Bunlara ön sinqulyar korteks, prefrontal korteks, amigdala, ventral striatum və ön insular korteks daxildir. Uşaqlarda bu bölgələrin daha çox aktivləşməsi, valideynlərin bildirdiyinə görə, daha yüksək qıcıqlanma səviyyəsi ilə əlaqələndirilib.

Erkən klinik tədqiqatlar göstərir ki, valideyn təlimi və idrak davranış texnikalarını birləşdirən psixoterapiya, məyusluğa cavab verməkdən məsul olan beyin sistemlərinin fəaliyyətini qismən normallaşdıra bilər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”