ABŞ-də 50 yaşdan kiçik yetkinlərdə ondan çox xərçəng növünə yoluxma hallarının davamlı olaraq artması müşahidə olunur. 

Bunların arasında ən əhəmiyyətli artımlar kolorektal və döş xərçəngində müşahidə edilir. 

“Cebheinfo.az” “Medical Xpress”-ə istinadən bildirir ki, kolorektal xərçəng 18-49 yaş qrupunda xərçəng ölümünün əsas səbəbinə çevrilib.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, fərdi riskin qiymətləndirilməsi və simptomlara diqqət yetirilməsi erkən aşkarlama üçün vacibdir.

1. Ailə tarixi əsas risk faktorlarından biridir.

Tədqiqatçılar hələ erkən başlayan xərçəngin artmasının tək bir səbəbini müəyyən etməyiblər. Bunun bir sıra amillərin kombinasiyası ilə əlaqəli olduğuna inanılır: piylənmə, spirtli içki qəbulu, ətraf mühitə məruz qalma (mikroplastiklər daxil olmaqla) və bağırsaq mikrobiotasında mümkün pozuntular.

Həkimlərin müayinə tövsiyələri adətən yaşa xas standartlara əsaslanır (məsələn, 40 yaşından başlayaraq mammoqrafiya). Lakin irsi meyil də daxil olmaqla, riski artan xəstələr 20 və ya 30 yaşlarında müayinə oluna bilərlər.

2. Erkən məsləhət tələb edən simptomlar

Onkoloqlar davamlı simptomlar göründüyü təqdirdə erkən müdaxilənin vacibliyini vurğulayırlar.
Bunlara aşağıdakılar daxildir:

• Döş şişləri
• Qarın ağrısı
• Bağırsaq vərdişlərində davamlı dəyişikliklər
• Nəcisdə qan
• İzah edilməmiş və uzun müddət davam edən yorğunluq
Hətta qeyri-spesifik simptomlar belə xərçəng riskini qiymətləndirərkən vacib ola bilər və nəzərə alınmamalıdır.

3. Müayinə

Evdə istifadə ediləcək xərçəng testləri ehtiyatlılıq tələb edir. Onların həssaslığı və spesifikliyi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər ki, bu da həm yalançı arxayınlıq, həm də yalançı həyəcan riskini yaradır.

Buna görə də həkimlər aşağıdakıları tövsiyə edirlər:

• əvvəlcə həkimlə hər hansı bir testi müzakirə etmək
• hər hansı bir anormal tapıntı üçün təsdiqləyici diaqnostik testdən (məsələn, kolonoskopiya) keçmək
• nəticələri yalnız klinik kontekstdə şərh etmək

ABŞ Profilaktik Xidmətlər İşçi Qrupu (USPSTF) mammoqrafiya müayinəsinə başlamaq üçün yaşı 40-a endirib. Kolorektal xərçəng üçün orta risk altında olan insanlar üçün müayinəyə başlamaq üçün standart yaş 45 olaraq müəyyən edilib.

Lakin peşəkar təşkilatlar arasında müayinə tezliyi ilə bağlı fikir ayrılıqları qalmaqdadır.Ən effektiv erkən aşkarlama strategiyasına aşağıdakılar daxildir:

• həkimlə müntəzəm müşahidə
• fərdi risk qiymətləndirməsi
• lazım olduqda vaxtında genetik məsləhətləşmə
• davamlı simptomlara diqqət yetirmək
Xərçəngdən ölüm hallarının azaldılmasında erkən diaqnoz əsas rol oynayır.

Xəzər
“Cebheinfo.az”