Son illər ölkənin səhiyyə sistemində bir sıra islahatlar aparılmasına baxmayaraq, hələ də həllini gözləyən problemlər var.

Xüsusilə dərman qiymətlərinin bahalığı ilə yanaşı, keyfiyyətsiz olması, bəzi həkimlərin şirkət dərmanlarına üstünlük verməsi kimi problemlər aradan qalxmayıb. Səhiyyə sistemindəki mövcud problemlərlə bağlı Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, tibbi dərmanlar və tibbi xidmət sahəsində ölkədə ciddi problemlər yaşanır: 

“Azad İstehlakçılar Birliyinə müraciət edən istehlakçılar və ictimai şəkildə danışmaqdan çəkinən vicdanlı həkimlər mənə müxtəlif məlumatlar verirlər. Bu sahədəki problemlər çox dərinə gedib çıxır. Dərman bazarında bəzən süni qıtlıq yaradılır.  Məsələn, hər hansı bir dərman preparatı pasiyentlərə müalicə məqsədilə təyin edilir. İnsanlar zamanla bu dərmana öyrəşirlər. 

Sonra dərman biznesində bir-biri ilə mübarizə aparan şirkətlər həmin bu dərmanının satışına mane olur və birdən-birə ölkədə həmin dərmanın qıtlığı müşahidə edilir. 

İstehlakçılar bunu gündəlik həyatlarında müşahidə edirlər və xarici ölkələrdən gətirtməyə başlayırlar. Bilmirlər ki, bu, dərman gətirən şirkətlər arasındakı mübarizədir. Müəyyən yollarla “A” dərmanının qarşısını alır, özlərinin “B” dərmanını bazara daxil edirlər”. 

AİB sədri deyir ki, digər bir problem dərmanların keyfiyyəti ilə bağldır: 

“Ən yaxşı ekspertiza ictimai rəydir. Dərmanların təsirsizliyi barədə ən parlaq nümunə ölkədəki alman aptekləridir ki, onlar “Bizim dərmanlar bahadır, ancaq təsirlidir” deyirlər. Eləcə də ölkədə dərmanların yan təsirləri öyrənilmir. Hər hansı bir dərman şirkətinin Azərbaycanda rəsmi distribütörləri də olur. 

Onlar dərmanın yan təsirlərini öyrənən sistem hazırlamalıdırlar. Hər hansı bir dərman Afrikada yaşayan bir insana başqa cür, Azərbaycandakına fərqli təsir edə bilər. Gərək bu təsirlər öyrənilsin, baş ofisə xəbər verilsin və dərmanın tərkibinə müəyyən dəyişiklik aparılsın. Bu işdə tibb müəssisələrinin, həkimlərin böyük rolu var. Ancaq bu, qətiyyən öyrənilmir. 

Dərmanların qiyməti guya tənzimlənib. Ancaq bir sıra dərmanlar qonşu və uzaq ölkələrdən çox-çox bahadır. Məsələn, “Qalvusmed” dərmanı Azərbaycanda 75 manat, Türkiyədə 15 manat, İspaniyada 40 manat, Filippində 38 manatdır”. 

AİB sədrinin sözlərinə görə, mövcud problemlərdən biri də apteklərlə bağlıdır: 

“Belə ki, hazırda ölkədə aptek şəbəkəsi digər ölkələrdən 20 dəfə artıqdır. Əhalinin tələbinin də niyə olduğunu heç kim öyrənmir. Bu qidadan, ətraf mühitdən, dərmanların təsirsizliyindəndirmi? 

Həkimlərdən biri mənə bildirib ki, dərman firmalarını “qapıdan qovuruq pəncərədən girirlər”. Gətirib deyirlər ki, sizə 50 faiz pul verəcəyik, bu dərmanları yazın. Hətta insanların etibar etdiyi bəzi məşhur həkimlərin adı ilə resept yazırlar. Dərman firmaları məşhur həkimlərə müraciət edirlər”. E.Hüseynov deyir ki, insanların çox vaxt hiss etmədiyi başqa bir problem də xəstə yönləndirmə sistemidir: 

“Məsələn, uroloqun qəbuluna gələn bir xəstə ilə bağlı cərrahi əməliyyatlar aparan başqa bir həkimlə əlaqə yaradılır və cərrah həmin xəstənin ona yönləndirilməsi müqabilində 30-40 faiz ödəniş təklif edir. Həkimlər arasında “xəstə alveri” geniş yayılmış məsələdir. Digər məsələ isə pasiyentlərin lazımsız analiz və müayinələrə göndərilməsidir. 

Həkimlər bəzi hallarda xəstələri əməkdaşlıq etdikləri klinikalara və laboratoriyalara yönləndirirlər. Məsələn, həkim bir klinikada işləyir, lakin analizlərin aparılması və ya müəyyən prosedurların həyata keçirilməsi üçün xəstəni başqa bir klinikaya göndərir və bildirir ki, yalnız həmin müəssisənin nəticələrinə etibar edir. Xəstə başqa laboratoriyadan analiz gətirdikdə isə həmin nəticələr qəbul edilmir və yenidən müəyyən edilmiş laboratoriyaya göndərilir”. 

E.Hüseynov bildirib ki, xüsusən də reklam olunan bəzi həkimlərin qəbuluna müraciət edən xəstələr bu problemlə qarşılaşdıqlarını bildirirlər:

“Onlara mövcud nəticələrə baxmadan yenidən müayinə və ekspertizadan keçmək tövsiyə olunur. 

Mən burada laboratoriyalarda istifadə edilən reaktivlərin keyfiyyəti, cihazların texniki vəziyyəti və onların vaxtında kalibrasiya olunub-olunmaması kimi məsələlərə hələ toxunmuram. Bunlar da ayrıca ciddi problemlər sırasındadır. Ölkədə ürək şuntlama əməliyyatlarının geniş yayılması da həkim biznesidir. 

Bəzi hallarda insanların müxtəlif sağlamlıq problemləri və ağrıları şuntlama əməliyyatı ilə əlaqələndirilir və bu əməliyyat çıxış yolu kimi təqdim olunur. Azad İstehlakçılar Birliyinə müraciət edən bəzi vətəndaşlar isə şuntlama əməliyyatından sonra da xəstəliyininn aradan qalxmadığını bildirirlər. 

Təəssüf ki, vicdanlı və peşəkar həkimlər bir araya gələrək vahid mövqe ortaya qoya bilmirlər. Onlarla söhbətlər zamanı tez-tez belə fikirlər səslənir ki, səslərini çıxarsalar da, onları dəstəkləyən olmayacaq. Bir sözlə, tibb sahəsi sürətlə kommersiyalaşır və vicdanlı səhiyyə işçiləri bu prosesin içərisində öz sözlərini deməkdə çətinlik çəkirlər. 

Mən bu səbəbdən həm vicdanlı insanları, həm də bu sahəyə nəzarət edən dövlət qurumlarını vəziyyətə diqqət yetirməyə çağırıram. Bu sahədə ciddi islahatlara ehtiyac var. Vətəndaşlar arasında bu sahə ilə bağlı böyük narazılıq mövcuddur. Şəffaflığın artırılması vacibdir. Dərman biznesi, tibbi xidmətlər və digər əlaqəli sahələrdə şəffaflıq təmin edilməlidir. 

Körpə qidalarının distribütörləri ilə pediatrlar arasındakı münasibətlər, uşaq qidalarının bəzilərinin dəfələrlə baha qiymətə satılması halları da var. Bu sahədə çox ciddi problemlər mövcuddur. 

Çox təəssüf ki, illər əvvəl parlamentdə müzakirə olunmasına baxmayaraq, “Pasiyent hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunu tam təmin edən ayrıca qanunvericilik mexanizmi formalaşdırılmayıb. Mən buraya zəhərlənmə halları ilə bağlı problemləri də daxil edirəm. 

Uzun illər ərzində Azad İstehlakçılar Birliyi bir çox hallarda zəhərlənmənin səbəblərini rəsmi şəkildə təsdiq edən tibbi sənəd əldə etməkdə çətinlik çəkib. 

Nəticədə məhkəmə iddialarının qaldırılması və zərərçəkmiş istehlakçılar üçün kompensasiya əldə olunması da çətinləşib. Bütün bunlar ölkədə hələ də açıq qalan və həllini gözləyən məsələlərdir”. 

Nigar Abdullayeva 
“Cebheinfo.az