İnsan həyatının ən sirli proseslərindən biri yuxudur.

İnsan hər gecə yatsa da, beynin yuxu zamanı gördüyü işlər hələ də tam olaraq öyrənilməyib. Min illərdir insanlar yuxuların mənasını anlamağa çalışırlar, müxtəlif mədəniyyətlərdə yuxular gələcəkdən xəbər, xəbərdarlıq və ya gizli mesaj kimi qəbul edilib. Müasir elm isə yuxulara daha fərqli yanaşır və onu beynin mürəkkəb fəaliyyət forması kimi araşdırır. 

“Cebheinfo.az”-ın xəbərinə görə, alimlərin fikrincə, yuxu zamanı insanın bədəni dincəlsə də, beyin tam olaraq “sönmür”. Əksinə, bu müddətdə gün ərzində əldə edilən məlumatlar emal olunur, yaddaş sistemi möhkəmlənir və beynin emosional reaksiyaları tənzimlənir. Məhz buna görə də bəzən insan səhər oyandıqda uzun müddət düşündüyü bir mövzu ilə bağlı yuxu görə bilər. Yuxunun ən maraqlı mərhələlərindən biri REM (sürətli göz hərəkətləri) mərhələsidir.

Bu vaxt beyin fəaliyyəti artır, gözlər hərəkət edir və ən canlı yuxular adətən bu mərhələdə baş verir. Maraqlıdır ki, bu zaman beyin real həyatda yaşanan hadisələrə bənzəyən görüntülər yarada bilir, amma məntiq və zaman anlayışı fərqli işləyir.

Psixoloqlar hesab edirlər ki, yuxular insanın daxili dünyası ilə bağlı müəyyən ipucları verə bilər. Gün ərzində yaşanan stress, qorxu, sevinc və narahatlıqlar yuxuların mövzusuna təsir göstərə bilər. Məsələn, imtahan, iş, münasibətlər və ya mühüm qərarlar haqqında çox düşünən insanların bu mövzularla bağlı yuxular görməsi geniş yayılmış haldır. Digər maraqlı məqam isə yuxuların yaddaşla əlaqəsidir.

Araşdırmalar göstərir ki, keyfiyyətli yuxu öyrənmə prosesinə kömək edir. İnsan yatarkən beyin gün ərzində aldığı məlumatları seçir, vacib hesab etdiklərini yadda saxlayır, lazımsız məlumatları isə zəiflədə bilir. Bununla yanaşı, alimlərin hələ cavab tapa bilmədiyi suallar da var. İnsan niyə bəzən heç vaxt yaşamadığı hadisələri yuxuda görür?

Niyə bəzi yuxular illərlə yadda qalır, bəziləri isə oyandıqdan bir neçə dəqiqə sonra unudulur? Bu suallar hələ də elmi araşdırmaların mövzusu olaraq qalır. Müasir dövrdə yuxunun əhəmiyyəti daha çox vurğulanır. Çünki yuxu çatışmazlığı yalnız yorğunluq yaratmır, həm də diqqət, yaddaş və emosional vəziyyətə təsir göstərə bilər. Buna görə də yuxu artıq sadəcə istirahət deyil, sağlam həyat tərzinin əsas hissələrindən biri hesab olunur.

Aişə Abdulova
“Cebheinfo.az”